माझी मुलगी प्रज्ञा
काही नेते उघडपणे प्रज्ञाच्या समर्थनार्थ पुढे आले नाहीत, त्यामुळे मी अजीबात विचलित झालेलो नाही. कारण माझ्या मुलीने काहीही चुकीचे केलेले नाही. मालेगाव स्फोटात प्रज्ञाचा हात नाही, याची मला 99 टक्के खात्री आहे. एक टक्का यासाठी नाही कारण, गेल्या दोन वर्षांपासून ती साध्वी आहे आणि ती माझ्या येथील घरी आलेली नाही. कारण साध्वीने आईवडिलांच्या घरी यायचे नसते, असा नियम आहे. ती आता मला "पिताजी' म्हणत नाही आणि त्याऐवजी "डॉक्टरसाब' असे म्हणते.
""मालेगाव बॉम्बस्फोट प्रकरणात आरोप ठेवून पोलिसांनी जरी माझ्या मुलीला अटक केली असली, तरी माझी मुलगी निर्दोष आहे, ती असे कृत्य करूच शकत नाही,'' असे तिचे वडील डॉ. चंद्रपालसिंग यांनी "रेडिफ डॉट कॉम' या संकेतस्थळाला दिलेल्या मुलाखतीत सांगितले.
डॉ. चंद्रपालसिंग हे राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे स्वयंसेवक आहेत आणि गेल्या 35 वर्षांपासून ते संघाचे काम करीत आहेत. आपली मुलगी निर्दोष कशी आहे, हे त्यांनी रेडिफच्या शीला भट यांच्याशी आपल्या सुरत येथील निवासस्थानी बोलताना सांगितले.
""साध्वीचे जीवन हेच खरे जीवन आहे असे मला वाटते आणि त्यामुळेच तिला साध्वी होण्यासाठी मी स्वत: प्रोत्साहन दिले. प्रज्ञाला खोट्या आरोपांखाली अटक करण्यात आली आहे आणि या खोटारडेपणाचा आम्हा सर्वांना खूप त्रास होत आहे. साध्वी झाल्यानंतर गेल्या दोन वर्षांत तिने "जय वंदे मातरम्‌' ही संघटना स्थापन केली. ज्या महिलांचे, दिशाभूल करून धर्मांतरण करण्यात आले, त्या महिलांना मदत करणे, ज्यांच्या दाम्पत्य जीवनात वाद आहेत, त्यांना मदत व मार्गदर्शन करणे अशी कामे ती या संघटनेमार्फत करीत आहे. संपूर्ण अखिल भारतीय विद्यार्थी परिषद परिवार हा तिचा परिवार होता.''
पोलिस हे राजकीय पक्षांच्या दबावाखाली काम करीत आहेत, असे त्यांनी पोलिसांबाबत विचारले असता सांगितले. ""पोलिसांना राजकारण्यांचे 85 टक्के ऐकावेच लागते. नंतर ते माफी मागतात आणि सांगतात की, आम्हाला असे करण्यास भाग पाडण्यात आले होते.
आणिबाणीच्या काळात हे सर्व मी अगदी जवळून बघितले आहे. पोलिसांच्या यादीत माझे नाव सगळ्यात वर होते. मी देशविरोधी आहे, महात्मा गांधी यांचा वध करणाऱ्या संघटनेशी माझा संबंध आहे आणि मी समाजातील सौहार्द नष्ट करीत आहे, असा आरोप माझ्यावर ठेवण्यात आला होता. त्या वेळी मी भूमिगत झाल्याने मला अटक झाली नव्हती,'' असेही डॉ. सिंग यांनी सांगितले.
""प्रज्ञाजवळ मोटारसायकल होती हे आम्ही नाकारत नाही. साडेचार वर्षांपूर्वी भोपाळ येथे तिच्या गाडीची कागदपत्रे आणि तिचे पदवी प्रमाणपत्र हरविले होते. तिला एका ऑटोरिक्षाने धडक दिल्यानंतर तिची पर्स हरविली होती, त्या वेळी तिच्या डोक्यालाही मार लागला होता. आजारातून बरे झाल्यानंतर तिने मोटारसायकल विकण्याचे ठरविले. ही गोष्ट अभाविपतील तिच्या सहकाऱ्यांना कळली. एक वर्ष जुनी तिची मोटारसायकल चांगल्या स्थितीत होती आणि तिची किंमत 43 हजार रुपये होती. गाडीचा सौदा झाला. ज्या मनोज शर्माने गाडी घेतली त्याने केवळ 24 हजार रुपये दिले. तो अभाविपच्या सर्व कार्यक्रमांना हजर राहायचा आणि सुरतलाही यायचा.
आम्ही कागदपत्रांवर सह्या केल्या. गाडी शर्माच्या नावे करण्यासाठी आम्ही मदत करू, असे आरटीओची कामे करणाऱ्या दलालांनी सांगितले. दरम्यानच्या काळात शर्माच्या घरून मोटारसायकलच चोरी गेली. मग मोटारसायकल चोरी गेल्याची तक्रार त्याने का दिली नाही, असे विचारले असता, ती गाडी माझ्या नावाने नसल्याने तक्रार केली नाही, असा दावा मनोजने केला होता. मनोजला "सिमी' आणि चर्चमधील काही मंडळींनीही लक्ष्य केले होते. कॉंग्रेसच्या एका ख्रिश्चन सदस्याचा खून झाला होता आणि त्या प्रकरणात मनोजचे नाव घुसवण्यात आले. अशा प्रकारे प्रज्ञाची मोटारसायकल त्या "कॅम्प'मध्ये पोहोचली होती. मग मालेगाव स्फोटात ही मोटारसायकल आढळून आली, तेव्हा चेसिस नंबरवरून पोलिसांनी आमचे घर गाठले आणि प्रज्ञाला अटक केली.
9 ऑक्टोबर रोजी दहशतवादविरोधी पथकाचे पोलिस निरीक्षक सामंत हे सुरतमधील आमच्या घरी आले. काही प्रश्न विचारायचे आहेत असे मला म्हणाले. हा चेसिस नंबर असलेली मोटारसायकल कुठे आहे, असे त्यांनी मला विचारले. ती माझी नाही, माझ्या मुलीची आहे, असे मी सांगितले. चार वर्षांपूर्वीच तिने ती विकली. हा प्रश्न का विचारत आहे, हे मी त्या अधिकाऱ्याला विचारले तेव्हा नंतर सांगतो असे तो म्हणाला.
प्रज्ञाचा फोन नंबर त्याने मला विचारला. मी त्याला तो मिळवून दिला. त्याने मोटारसायकलबाबत तिला विचारले असता, काही वर्षांपूर्वी ती माझी होती, नंतर मी ती विकली असे तिने सांगतिले. सुरतला येऊ शकतेस का, असे अधिकाऱ्याने प्रज्ञाला विचारले. प्रज्ञा 12 ऑक्टोबरला मध्यप्रदेशातून आली. पोलिसांनी लागलीच तिला ताब्यात घेतले आणि तिला बेकायदेशीर रीत्या 12 दिवस कोठडीत ठेवले.
मी याबाबत तक्रार केली नाही. कायद्याच्या प्रक्रियेत प्रत्येक नागरिकाने सहकार्य केले पाहिजे अशी माझी धारणा आहे. तुम्ही कडक वागू शकता आणि तसे झाले तर तुम्ही प्रामाणिक आहात याचा मला आनंदच होईल, असे मी त्यांना म्हणालो. तुम्ही प्रामाणिक असाल तर मी तुमचे स्वागतच करील. मी तुम्हाला कशाला घाबरू? जे दोषी असतील ते तुम्हाला घाबरतील. मी घाबरण्याचे कारण नाही. प्रज्ञा मला म्हणाली, ""पिताजी, माझा हेतू वाईट नव्हता, मी काहीही चूक केलेली नाही, अशा प्रकारची कल्पनाही कधी माझ्या मनात आली नाही. माझी काळजी करू नका. तुम्ही अगदी तणावमुक्त राहा. या संकटातून मी सहीसलामत परत येईन. माझ्यावर विश्वास ठेवा. जरी मी तुरुंगात असले तरी निर्दोष सिद्ध होऊनच परत येईन.''
प्रज्ञाचे अनेक मित्र-मैत्रिणी ख्रिश्चन व मुसलमान आहेत. माझा हिंदू धर्मावर आणि अहिंसेवरही विश्वास आहे. त्यामुळे माझी मुलगी प्रज्ञा निर्दोष सुटून परत येईल, याची मला खात्री आहे. राजकीय वातावरण तापविण्यासाठीच हे प्रकरण उभे करण्यात आले आहे. सिमी चुकते आहे हे तुम्ही ऐकले आहे?''
डॉ. चंद्रपालसिंग पुढे म्हणतात, ""मी तुम्हाला प्रश्न विचारतो. ज्याचा बॉम्बस्फोटात प्रत्यक्ष संबंध आहे, ती व्यक्ती आपले वाहन वापरू देईल काय? दहशतवादी कृत्यात सहभागी असलेली व्यक्ती सहजासहजी एटीएसच्या बोलावण्यावरून शरण येईल काय? नातेवाईक प्रज्ञाला भेटायला गेले असता, इथे येण्याची गरज काय, माझ्यावर तुमचा विश्वास नाही काय, असा प्रश्न प्रज्ञाने कशाला विचारला असता? एवढेच काय, तर पोलिसांना त्यांचे काम करू द्या, एक दिवस त्यांना मला सोडावेच लागेल, असेही ती म्हणाली होती.
साध्वी असल्याने ती तशीही कमी अन्नग्रहण करते. खाण्यापूर्वी ती पोळी आणि वरण एका छोट्या बाऊलमध्ये एकत्र कुस्करते आणि त्याची चव सौम्य होऊ देते. आता ती तुरुंगात कशी आहे हे मला माहिती नाही. तिने स्वत:ची संघटना स्थापन केली असल्याने तिचा आता अभाविपशी काही संबंध नाही. भारतीय जनता पार्टी आणि विश्व हिंदू परिषदेशी तिचा कधीच संबंध आला नाही. त्यामुळे भाजपा व विहिंपचा दावा खरा आहे. मी संघाचा स्वयंसेवक आहे. पण, संघात स्वयंसेविका नसतात. त्यामुळे तिचा संघाशीही थेट संबंध नाही. गुजरातचे मुख्यमंत्री नरेंद्र मोदी यांचा अभाविपशी संबंध होता आणि प्रज्ञाही अभाविपशी संबंधित होती. त्यामुळे काही कार्यक्रमांच्या निमित्ताने त्यांच्या भेटी झाल्या होत्या.
काही नेते उघडपणे प्रज्ञाच्या समर्थनार्थ पुढे आले नाहीत, त्यामुळे मी अजीबात विचलित झालेलो नाही. कारण माझ्या मुलीने काहीही चुकीचे केलेले नाही. मालेगाव स्फोटात प्रज्ञाचा हात नाही, याची मला 99 टक्के खात्री आहे. एक टक्का यासाठी नाही कारण, गेल्या दोन वर्षांपासून ती साध्वी आहे आणि ती माझ्या येथील घरी आलेली नाही. कारण साध्वीने आईवडिलांच्या घरी यायचे नसते, असा नियम आहे. ती आता मला "पिताजी' म्हणत नाही आणि त्याऐवजी "डॉक्टरसाब' असे म्हणते.
देशात झालेल्या स्फोटांबाबत ती अस्वस्थ आहे हे मला माहिती आहे. प्रत्येकाला जगण्याचा अधिकार आहे आणि तो तिला मान्य आहे. नागरिकांनी आधी राष्ट्राचा विचार करावा असे तिला वाटते. भारतात जेव्हा हिंदू राष्ट्र स्थापित होईल, त्या वेळी या भूमीवर कोणतेही पाप होणार नाही असे आम्हाला वाटते. हिंदुत्व हा काही धर्म नाही, तर तो जीवन जगण्याचा एक मार्ग आहे, असे सुप्रीम कोर्टानेही स्पष्ट केले आहे.''
बाळासाहेब ठाकरेंबाबत बोलताना डॉ. सिंग म्हणतात, ""ते प्रज्ञाला मदत करीत नाहीत, तर हिंदू मते एकत्रित करण्याचा प्रयत्न करीत आहेत. कॉंग्रेसही तेच करीत आहे. हे काही योग्य नाही. हिंदू मतपेढी तयार करण्यासाठी ठाकरे प्रज्ञाला पाठिंबा देत आहेत, तर मुसलमानांची मते मिळविण्यासाठी कॉंग्रेस तिचा छळ करीत आहे. कॉंग्रेस काय खेळी खेळत आहे, हे मुस्लिमांना चांगले ठाऊक आहे.
मला मोदींच्याही पाठिंब्याची गरज नाही. मी जर काही अन्याय केला असेल, तर मला त्याची शिक्षा झालीच पाहिजे आणि प्रसंगी फासावरही लटकवले पाहिजे. मी जर काही चुकीचे कृत्य केलेच नाही तर मोदी माझ्या मदतीला न धावले तरीही मी सुरक्षित बाहेर येणारच. गरज आहे ती आत्मविश्वासाची. मी औपचारिकपणे कधीही मोदी यांना भेटलो नाही. पण, ते मला आणि मी त्यांना चांगले ओळखतो. तेही रा. स्व. संघाचे कार्यकर्ते आहेत आणि मी स्वयंसेवक आहे.
मला गरज आहे ती ईश्वराच्या आणि समाजाच्या पाठिंब्याची. माझ्या मुलीने काही चुकीचे कृत्य केले असते तर केव्हातरी तिने त्याबाबत मला सांगितलेच असते. माझ्यापासून काही लपवून ठेवण्याइतपत ती सक्षम नाही. मी मेली तरी चालेल, पण मी बॉम्ब पेरणारच, असे तिने मला सांगितलेच असते. पण तसे तिने केले नाही. म्हणूनच माझी मुलगी निर्दोष आहे, याची मला खात्री आहे.''
(रेडिफवरून साभार)
अनुवाद : गजानन निमदेव

हत्ती आणि सात आंधळ्यांची गोष्ट आपण प्रत्येकानेच कधी ना कधी तरी ऐकलेली असेल. शेवटपर्यंत खरा हत्ती आहे कसा? हे सातही जण अचूकपणे सांगू शकत नाहीत. आपल्याला त्या हत्तीचा जो अनुभव आला, त्या आधारे प्रत्येकाने हत्तीचे वर्णन केले. असे का घडले? साधक-बाधक विचार, सर्वांगीण अभ्यास, चौकस आकलन क्षमता आणि मर्मदृष्टी यांच्या अभावी असे घडले. सातही जणांनी आपल्या अनुभवाचे शेअरींग आपसांत केले असते तर कदाचित त्यांना हत्तीचे अधिक योग्य वर्णन करणे शक्य झाले असते. आपल्या दैनंदिन जीवनातही आपल्याला या गोष्टीतील आंधळ्यांसारखाच अनुभव येतो. आपण अनेकदा निर्णय घेताना आवश्यक तितका सारासार विचार करत नाही आणि आपल्याच मताला चिकटून राहतो, समोरच्याने दिलेला सल्ला योग्य असला तरीही स्वीकारत नाही, आणि समोर आलेली संधी दवडतो.
दहावीच्या निकालाचा दिवस जसजसा जवळ येतोय, तशी पालक आणि विद्यार्थ्यांमधली चिंता आणि उत्सुकता सुद्धा वाढतेय. आता पूर्वीसारखी गुणवत्ता यादीची पद्धत राहिली नाहीय. षण तरीसुद्धा दहावीची क्रेझ मात्र तशीच आहे. याचं कारण म्हणजे दहावीनंतरची शिक्षणपद्धती बदलणार आणि प्रवेश पात्रता सुद्धा दहावीच्या गुणांवरच ठरणार. याचा अर्थ असा की, ज्याला दहावीच्या परीक्षेत जास्तीत जास्त गुण मिळतील त्यालाच पुढे चांगल्या ज्ञानशाखेत प्रवेश मिळणार! माझ्या विद्यार्थी आणि पालक मित्रांनो, ही वस्तुस्थिती असली तरी हे पूर्णसत्य नाही हे आपण लक्षात घ्यायला हवं.
शेखरला दहावीच्या परीक्षेत सर्वसाधारणच गुण मिळाले पण आई-वडील, नातेवाईकांचा आग्रह आणि मित्रांच्या दडपणामुळे त्याने हट्टाने शास्त्र शाखेला प्रवेश घेतला. बारावीमध्ये त्याची टक्केवारी आणखी खाली घसरली आणि त्यामुळे पुढे प्रवेश घेणे फारच कठीण बनले. आई-वडीलांनी साहजिकच सगळा दोष शेखरलाच दिला. त्यामुळे, आधीच चिंताग्रस्त झालेला शेखर आणखीनच खचला. आता तर या अपयशाला मीच जबाबदार आहे अशी त्याची पक्की समजून झाली. शेवटी कुठेच प्रवेश मिळत नाही हे लक्षात आल्यावर शेखर आज एका खाजगी संस्थेत व्यवसाय प्रशिक्षण घेत आहे. स्वत:च्या क्षमतांचा विचारच न करता चुकीचे करिअर निवडल्याचा खूप पश्‍चात्ताप आता त्याला होतो आहे. परंतु वेळ निघून गेल्यानंतर हाती काहीच उरत नाही. असे अनेक शेखर आज आपल्या आजूबाजूला असतील.
देशातील प्रसिद्ध शेफ संजीव कपूर यांचे उदाहरण आपण घेऊ त्यांनी हॉटेल व्यवसायाचे प्रशिक्षण घेतले त्यावेळी त्यांच्यासह अनेकांनी हा अभ्यासक्रम पूर्ण केला असेल. पण या क्षेत्रातील अभूतपूर्व यश केवळ संजीव कपूरलाच मिळाले क्रिकेट अनेक जण अतिशय उत्तम खेळतात. परंतु सचिन तेंडुलकर एखादाच असतो. असे का होते ? याचा खरोखरच अतिशय गांभीर्यांने विचार आपण केला पाहिजे. आपल्या आयुष्याची योग्य दिशा गवसणे आणि स्वत:मधील क्षमतेची पुरेपूर खात्री पटणे हे खरे यशाचे गमक आहे. त्याला कष्टाची जोड दिली पाहिजे हा नंतरचा भाग झाला. परंतु खरी ओळख पटणे आधी महत्वाचे.
प्रत्येक विद्यार्थी आपापल्या आवडीनुसार अभ्यास करतो. काही विषयांचा अभ्यास तो अधिक प्रमाणात करतो, तर काही विषय अगदी नाईलाज म्हणून अभ्यासतो. जिथे गुणांचीच स्पर्धा आहे तिथे आवश्यक तितके गुण मिळवलेच पाहिजेत. परंतु गुणांच्या स्पर्धेला अवाजवी महत्व देणे अयोग्य आहे. शासनाने ठरवन दिलेल्या १०-१२ क्रमिक पाठ्‌यपुस्तकांवर एक वर्षभर मेहनत घेऊन भरपूर गुण मिळतील. परंतू आयुष्याच्या गुणपत्रिकेवर उत्तम गुण मिळवताना कोणती क्रमिक पाठ्यपुस्तके असतील? आपला मुलगा हुशार आहे, सर्वसामान्य आहे, उच्च बुद्धिमत्तेचा आहे, की सर्वसाधारण मुलांपेक्षाही कमी आहे, हे आपण कसे ठरवणार? (पुर्वार्ध)
परीक्षेतील यश हे बुद्धिमत्ता आणि परिश्रम या दोन्ही घटकांवर अवलंबून असते. आपली गुणवत्ता आपण कशाप्रकारे वापरतो, यावर ते अवलंबून असते. मग ही मार्कांची भानगड आली कुठुन? ही मार्कांची स्पर्धा खरी नाही. खरी स्पर्धा तर आता सुरू होणार आहे हे आपण ओळखलं पाहिजे.
दहावीनंतरच्या शिक्षणाकरिता आपण मार्कांचा निकष सोडून देऊन वैयक्तिक आवड, कुवत आणि अभिक्षमतेचा विचार आधी केला पाहीजे. आपल्याला आयुष्यभरासाठी निवडलेल्या क्षेत्रामध्ये उच्च प्रतीचे यश मिळवायचे असेल तर स्वत:मधील क्षमतांचा विचार आधी केला पाहिजे. केवळ एका मार्कलिस्टवर आपण आपले संपूर्ण करिअर ठरवून मोकळे होतो, हे चूक नाही का?
चांगले मार्क मिळाले की आधी शास्त्र शाखा, तिथे प्रवेश मिळाला नाही तर वाणिज्य शाखा आणि तिथेही प्रवेश मिळाला नाही तर शेवटी कला शाखा आहेच... असाच विचार सर्वसामान्यपणे केला जातो. इथे आपण आपल्या मुलाच्या आवडी-निवडीचा त्याच्यामधील क्षमतांचा विचार करतो का? शास्त्र, गणिताची अजिबात आवड नसलेल्या मुलाने केवळ चांगले गुण मिळाले म्हणुन शास्त्र शाखेत प्रवेश घ्यावा का? आणि भाषा विषयांची, सामाजिक शास्त्राची अजिबात आवड नसणार्‍या मुलाने केवळ कमी गुण मिळाले म्हणुन कला शाखेत प्रवेश घ्यावा का? या मुद्‌द्‌‌‌यंाचा जाणीवपूर्णक विचार विद्यार्थी आणि पालकवर्गाने करायला हवा, कारण दहावीनंतरची ज्ञानशाखेची निवड ही  केवळ पुढील शिक्षणाकरिता नसून आयुष्यभर मिळवण्याच्या भाकरीसाठी आहे. हे पक्के ध्यानात ठेवले पाहिजे.
माझी बुद्धिमत्तेची पातळी किती? माझ्यातील अंतभूत क्षमता कोणत्या! त्यापैकी कोणत्या क्षमता उच्च आहेत आणि कोणत्या क्षमता विकसित होण्यास  आणखी वाव आहे? माझी शारीरिक क्षमता कशी आहे? कष्ट करण्याची माझी तयारी आहे का? मी एकाच अपयशाने खचून जातो की पुन्हा जिद्दीने उभा राहून प्रयत्न करतो? माझ्या स्वत:च्या आवडी-निवडी कोणत्या? मी नवीन नवीन आव्हाने स्वीकारू शकतो का? मला चारचौघात राहून काम करणे आवडते की एकट्यानेच काम करणे आवडते? मला बैठे काम करणे आवडते की, बाहेरचे फिरतीचे काम करणे आवडते? रोजच्या त्याच त्याच स्वरूपाच्या कामाचा मला कंटाळा येतो का? मी रोजच्या कामात किती चुका करतो?  त्याच त्याच चुका पुन्हा:पुन्हा करतो का? या सगळ्या प्रश्‍नांची उत्तरे स्वत: विद्यार्थ्यांनी शोधली पाहिजेत.
सध्याची वाढती स्पर्धा पाहता आपले करिअर उत्तम घडवणे हे आव्हानच आहे. पूर्वीसारखी सोपी शिक्षणपद्धती आता नाही. प्रत्येक ठिकाणी उच्च गुणवत्ता, प्रवेश परीक्षा, मुलाखती, गटचर्चा अशा चाचण्यांमधून आपल्या ज्ञानाची आणि पात्रतेची परीक्षा द्यावी लागणार. सध्याच्याकाळात कामाची क्षेत्रे वाढत आहेत. आज प्रत्येकालाच उच्च दर्जा आणि गुणवत्ता हवी आहे. अशावेळी, उच्च यश मिळवण्यासाठी पारंपारिक शिक्षणाच्या चौकटीपलिकडे जाऊन विचार केला पाहिजे.
आपले करिअर अधिक सजगपणे निवडण्यासाठी आपण आज उपलब्ध असणार्‍या अनेक पर्यायांचा विचार केला पाहिजे. बुद्धिमत्ता-अभिक्षमतामापन आणि करिअर समुपदेशन हा करिअर निवडण्याचा उत्तम विश्‍वसनीय मार्ग आहे. मानस शास्त्रज्ञ आणि करिअर समुपदेशकांकडून ऍप्टिट्यूूड टेस्ट करुन घेऊन योग्य करिअर मार्गदर्शन घेतल्यास विद्यार्थ्यांना याचा निश्‍चित फायदा होतो.
मी कोणते क्षेत्र करिअर करण्यासाठी निवडावे? आणि कोणत्या क्षेत्रात मी करिअर करणे योग्य ठरणार नाही, यावर मानसशास्त्रज्ञांचे समुपदेशन आणि मार्गदर्शन अतिशय महत्वपूर्ण ठरते. बदलत्या काळानुसार आपणसुद्धा आपली करिअर निवडीची पद्धत बदलली आणि अधिक विश्‍वसनीय पर्यायाचा विचार केला तर आपले करिअर निश्‍चितच यशदायी आणि आनंददायी होईल. (उत्तरार्ध)

गर्भाशयाच्या शस्त्रक्रियेला पर्याय ‘बलून थेरपी’
सततच्या वैद्यकीय संशोधनाद्वारे संततीनियमनासाठी नवनवीन तंत्रज्ञान विकसित होत आले आहे. यापूर्वी वापरल्या जाणार्‍या तंत्रामंध्ये तात्पुरत्या संतती नियमानासाठी निरोध, संततीनियमनाच्या गोळ्या, कॉपर-टी  आशा अनेक सुविधा उपलब्ध आहेत, पण कायमस्वरुपी उपाय म्हणून मात्र गर्भाशय काढून टाकणे हाच पर्याय इतके दिवस वापरला जात होता, पण आता गर्भाशयाच्या शस्त्रक्रियेला उत्तम, सुरक्षित व कमी खर्चाचा पर्याय म्हणजे ‘बलून थेरपी’. या नव्या तंत्रज्ञानाबद्दल स्पायर इंडिया रेमेडीज्‌च्या वतीने प्रबोधन केले जात आहे.
प्रत्येक वेळी गर्भाशयाची पिशवी काढण्याची खरच गरज असते का?
मासिक पाळी हा स्त्रीच्या जीवनातील अविभाज्य घटक! वयाच्या १३/१४ व्या वर्षी सुरू झालेली ही क्रिया गरोदरपणाचा काळ सोडल्यास रजोनिवृत्तीपर्यंत दर महिन्याला अव्याहतपणे चालूच असते. इस्ट्र्रोजन व प्रोजेस्टेरॉन या अंत:स्त्रावाच्या असमतोलतेमुळे कधी-कधी गर्भाशयाच्या आतील स्तराची प्रमाणाबाहेर वाढ होऊन हा स्तर जेव्हा पाळीच्या वेळी बाहेर फेकला जातो तेव्हा अनियमितता अतिरक्तस्त्राव व पोटात जास्त दुखणे (वूीाशपेीीहरसळशी) अशा प्रकारचा त्रास संभवतो. हा काळ स्त्रीला शारीरिक व मानसिकदृष्ट्या खूपच क्लेषदायक ठरतो. साधारणत: वयाच्या ३० वर्षांनंतर ही तक्रार आपले उग्र स्वरूप दाखवायला सुरुवात करते.
प्रचलित तपासणी व उपचार पद्धती :-
१) सोनोग्राफी व रक्ताच्या तपासण्या २) महिन्याला हार्मोन्सच्या गोळ्या घेणे ३) क्युरेटिंग करणे ४) गर्भाशयाची पिशवी काढून टाकणे ५) टीसीआरई ६) मायक्रोवेव्ह ऍब्लेशन.           हार्मोन्सच्या गोळ्या सतत घेतल्यानेही शरीरावर दुष्परिणाम होऊ शकतात. उदा. पित्त वाढणे, वजन वाढणे, स्तनाच्या कॅन्सरचे प्रमाणही या महिलांमध्ये येते. गर्भाशयाची पिशवी काढून टाकणे ही एक मोठी शस्त्रक्रिया असते. शारीरिक, आर्थिक व मानसिक दृष्ट्या पेशंट यामध्ये अधू होतो. शिवाय सर्वसामान्य शस्त्रक्रियेत असणारे व त्यासाठी लागणार्‍या भुलेतील धोकेही वेगळेच! पिशवीबरोबर अंडाशयही काढून टाकल्यास पेशंटला मोनोपॉजल सिंड्रोम अधिक तीव्रतेने जाणवतो. यात अंगातून गरम वाफा येणे, घाम येणे, चिडचिडेपणा, कातडीचा रुक्षपणा, योनीमार्गाचा कोरडेपणा, हाडे ठिसूळ होणे, हृदयावर परिणाम होणे, मूत्राशयाचे वारंवार इन्फेक्शन होणे इ. प्रकार जाणवतात. आतापर्यंत गर्भपिशवीच्या ऑपरेशनला कोणताही पर्याय नव्हता, परंतु या शस्त्रक्रियेस अत्यंत प्रभावी व निर्धोक असे पर्याय आता उपलब्ध झालेले आहेत.
१) बलून थेरपी २) टीसीआरई ३) मायक्रोवेव्ह ऍब्लेशन
बलून थेरपी काय आहे ?
मासिक पाळीच्या अति रक्तस्त्रावाचे एक प्रमुख कारण असते, आतील अस्तराची अनियमित व अनिर्बंध वाढ. अत्याधुनिक टेक्नॉलॉजीच्या साह्याने सोयीस्कर तरीही अत्यंत प्रभावी अशी बलून थेरपी अस्तित्वात आली. या थेरपीमध्ये छोट्याशा भूलीखाली एक विशिष्ट नळी गर्भाशाच्या तोंडातून आत टाकणेत येते. तिच्या तोंडाशी एक खास फुगा बसविलेला असतो. अत्याधुनिक मायक्रो प्रोसेसर असलेल्या मशिनच्या साह्याने हा फुगा पाण्याच्या साह्याने फुगविल्यावर तो पिशवीचा आकार घेतो. त्यानंतर त्यातील तापमान व दाब नियंत्रित केला जातो. या नियंत्रित उष्णतेमुळे गर्भाशयाचे आतील स्तर व आवरण नष्ट होते. शिवाय नियंत्रित दाबामुळे प्रत्यक्ष गर्भाशयाच्या पिशवीबाहेरील अवयवांना इजा होत नाही.
बलून थेरपीचे फायदे
१) गर्भाशयाची पिशवी काढून टाकण्यासाठी मोठे ऑपरेशन करावे लागत नाही. २) शरीरावर कोणतीही जखम किंवा व्रण नसतो. ३) भूल व शस्त्रक्रिया छोटी असल्याने तिच्या अनुषंगाने येणारे धोकेदेखील कमी असतात. ४) महिना दीड महिना विश्रांतीची गरज असत नाही. दोन-तीन दिवसांमध्ये कामाला सुरुवात करता येते. ५) रक्तदाब, डायबेटिस, मधुमेह, हृदयरोग, लठ्ठपणापूर्वी पोटावर शस्त्रक्रिया असणार्‍या स्त्रियांना अत्यंत फायदेशीर व कमी धोकादायक. ६) ८५ ते ९० टक्के महिलांची पाळी बंद होते. उरलेल्यांमध्ये पाळी चालू राहिली तरी रक्तस्त्रावाचे प्रमाण अल्प असते. ७) गर्भ अंडकोष शरीरात राहिल्याने मेनोपॉजचे सर्व त्रास कमी होतात. ८) ऑपरेशनच्या वेळी जरुरी असणार्‍या बाहेरील रक्ताची गरज भासत नाही. ९) उपचारानंतर तीन-चार दिवसांनी शारीरिक संबंध ठेवता येतात. १०) प्रत्येक रुग्णासाठी वेगळा बलून वापरला जातो. ११) रुग्ण त्याचदिवशी घरी जातो.
बलून थेरपीचा खर्च
नवीन अत्याधुनिक उपचारपद्धती म्हटली की, ती महाग व सर्वसामान्यांना परवडणार नाही अशी वाटते, परंतु बलून थेरपी याला अपवाद आहे. उपचार, औषध, हॉस्पिटल, भूलतज्ज्ञ व स्त्रीरोगतज्ज्ञ यांचा सर्व खर्च गर्भपिशवी काढून टाकणार्‍या ऑपरेशनच्या मानाने कमी आहे. गर्भपिशवी काढून टाकण्याच्या ऑपरेशनच्या मानाने कमी आहे. गर्भपिशवी काढून टाकण्याच्या ऑपरेशनपूर्वी बलून थेरपीचा आपण जरूर विचार करावा.
बलून थेरपी कोणासाठी ?
१) ज्या महिलांना पाळीत अतिरक्तस्त्राव होतो. २) ज्यांच्या गर्भाशयाच्या पिशवीमध्ये मोठ्या गाठी (षळलीेळवी) नाहीत. ३) उच्चरक्तदाब, हृदयविकार, मधुमेह इ. आजार आहेत.
बलून थेरपीबद्दल रुग्णांच्या व नागरिकांच्या प्रबोधनासाठी स्पायर इंडिया रेमेडीज्‌च्या वतीने  विविध ठिकाणी शिबिरांचे आयोजन केले आहे. बलून थेरपीच्या अधिक माहितीसाठी  यातील तज्ज्ञ डॉ. सतीश दोशी यांचे ‘बलून थेरपी’ या विषयावर व्याख्यान व कार्यशाळा आयोजित केल्या जातात. अधिक माहितीसाठी डॉ. सतीश दोशी यांच्याशी (०२१८५)-२२२६९४ येथे संपर्क साधावा.

सर मोक्षगुंडम विश्वेश्वरैय्या
(१५ सप्टेंबर १८६१ - १४ एप्रिल १९६२). 

 मोक्षगुंडम विश्वेश्वरैय्या हे कर्नाटक राज्यातील चिकबळ्ळापूर तालुक्यातील कोलार जिल्हयातील मुद्देनहळ्ळी या गावी जन्मलेले भारत देशाचे भाग्यविधाते अभियंते व नागरीक होते. सन १९५५ मध्ये त्यांना भारतरत्न हा भारतातील सर्वोच्च सन्मान मिळाला. ब्रिटीशांनी पण त्यांना, त्यांनी केलेल्या चांगल्या जनहिताच्या कामामुळे 'नाईट' (knight) या पुरस्काराने सन्मानित केले. भारतात, त्यांच्या स्मृतीप्रित्यर्थ प्रत्येक वर्षी, १५ सप्टेंबर हा दिवस अभियंता दिन म्हणून पाळला जातो. काही ठिकाणी, विशेषतः, त्यांच्या जन्मराज्य असलेल्या कर्नाटकात, या दिवशी सार्वजनिक सुट्टी असते.
विश्वेश्वरैय्या यांचा जन्म भारतातील कर्नाटक राज्यातील चिकबळ्ळापूर तालुक्यातील कोलार जिल्हयातील मुद्देनहळ्ळी या गावी झाला. ते श्रीनिवास शास्त्री व वेंकचम्मा यांचे अपत्य होते. त्यांचे जन्मगाव पुर्वी म्हैसूर राज्यात होते. त्यांचे वडिल हे एक संस्कृत विद्वान पंडित होते, ते हिंदू ग्रंथांचे भाष्यकार असून आयुर्वेदिक वैद्य होते. विश्वेश्वरैय्या यांच्या वडिलांचे ते १५ वर्षाचे असतांना निधन झाले. त्या मूळे त्यांच्या कुटुंबाला मोठा धक्का बसला. त्यांचे प्राथमिक शिक्षण चिकबळ्ळापूर येथे तर उच्च माध्यमिक शिक्षण बंगळूरू येथे झाले. ते १८८१ साली चेन्नई येथुन बी.ए. ची परीक्षा उत्तीर्ण झाले. स्थापत्य अभियांत्रिकीचे पुढील शिक्षण त्यांनी कॉलेज ऑफ इंजिनीयरींग, पुणे येथे घेतले.
अभियांत्रिकीमध्ये स्नातक झाल्यावर, त्यांनी मुंबई येथे सार्वजनिक बांधकाम विभागात नोकरी केली. नंतर त्यांना भारतीय पाटबंधारे महामंडळ येथून निमंत्रण आले. त्यांनी, दक्षिणेच्या क्षेत्रात पाटबंधार्‍यांची एक अतीशय क्लिष्ट योजना राबविली. त्यांनी 'सांडव्याची स्वयंचलीत पूरनियंत्रण द्वार प्रणाली' विकसीत केली व त्याचे पेटेंट घेतले जी सन १९०३ मध्ये पहिल्यांदा पुण्याजवळील खडकवासला धरणास लावण्यात आली. ही द्वारे, धरणातील साठ्याची पूरपातळी, पूर आल्यावर धरणास कोणताही धोका न होता, उच्चतम स्थितीस वाढविण्यास वापरण्यात आलीत. या द्वारांच्या कामात मिळालेल्या यशामुळे, ती टिग्रा धरण ग्वाल्हेर व कृष्णराज सागर धरण म्हैसूर येथे बसविण्यात आली. विश्वेश्वरैय्या यांनी हैदराबाद शहराचे पूरापासुन संरक्षण करण्यासाठी जी प्रणाली विकसित केली त्यामुळे त्यांना खूप सन्मान प्राप्त झाला. विशाखापट्टणम बंदरास समुद्री पाण्यापासुन गंजरोधक करण्याची प्रणाली तयार करण्यातही त्यांनी पुढाकार घेतला.
सर विश्वेश्वरैय्या यांनी, कावेरी नदीवर के. आर. एस. धरण बांधण्याच्या प्रस्तावापासुन ते उदघाटनापर्यंत सर्व जबाबदारी पार पाडली. या धरणाचे बांधकामाने, ते बांधल्या गेल्याच्या वेळचे, आशियातील सर्वात मोठे सरोवर निर्माण झाले. त्यांना यामुळे, 'म्हैसूर राज्याचे पिता' म्हणून ओळखले जायचे. त्यांचे म्हैसूर राज्याचे नोकरीदरम्यान, त्यांनी सरकारच्या नियंत्रणा खालील म्हैसूर सोप फॅक्टरी, कीटकनाशक प्रयोगशाळा, भद्रावती आयर्न व स्टील वर्कस्, श्री जयचमाराजेन्द्र पॉलीटेक्निक इंस्टीट्युट, बंगळूरू ऍग्रीकल्चरल युनिव्हर्सिटी, स्टेट बॅंक ऑफ मैसुर, सेंचुरी क्लब, मैसुर चेंबर ऑफ कॉमर्स असे अगणीत औद्योगीक प्रकल्प सुरु केले. त्यांनी उद्योगात खाजगी गुंतवणुकीवर भर दिला. ते, प्रामाणीकपणा, वेळेचे नियोजन व एखाद्या कामात पूर्ण समर्पणासाठी ओळखले जात होते. तिरुमला-तिरुपती दरम्यानच्या रस्तेबांधणीत देखील त्यांनी योगदान केले.
सन १९०८ मध्ये स्वेच्छा-निवृत्तीनंतर,  म्हैसूर या भारतातील मोठ्या व महत्त्वाच्या राज्याचे दिवाण म्हणुन त्यांना, नियुक्त करण्यात आले. कृष्णराज वडियार चतुर्थ या म्हैसूरच्या महाराजाच्या आधारामुळे, त्यांनी राज्याच्या सर्वांगीण विकासासाठी निर्विवाद असे योगदान दिले. इतर अनेक कामांसोबत, सन १९१७ मध्ये बंगळूरू येथील शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय याची त्यांनी स्थापना केली. ती भारतातील   प्रथम अभियांत्रिकी संस्था होती. ती अद्यापही कर्नाटकातील एक गणमान्य संस्था आहे.
विविध सन्मान
ते म्हैसूर येथे दिवाण असतांना त्यांना, जनतेसाठी केलेल्या कामांमुळे, 'नाईट कमांडर ऑफ दी ऑर्डर ऑफ दी इंडीयन एंपायर' या सन्मानाने गौरविले. भारताला स्वातंत्र्य मिळाल्यावर, त्यांना सन १९५५ मध्ये 'भारतरत्न' या देशाच्या सर्वोच्च पुरस्काराने गौरवण्यात आले.
'नाईट कमांडर ऑफ दी ऑर्डर ऑफ दी इंडीयन एंपायर' पदक तसेच सर विश्वेश्वरैय्या यांना आंतरराष्ट्रीय इंस्टीट्युट ऑफ सिव्हिल इंजिनियर्स या लंडन स्थित संस्थेने सन्माननिय सदस्यत्व ,तर इंडियन इंस्टीट्युट ऑफ सायन्सच्या बंगळूरू शाखेने फेलोशिप देउन त्यांचा सन्मान केला. देशातील अनेक विद्यापीठांनी त्यांना 'डॉक्टर' ही अनेक विद्याशाखातली पदवी देउन गौरविले. ते सन १९२३ च्या इंडियन सायन्स काँग्रेस चे अध्यक्ष होते.

श्रीनिवास रामानुजन हे महान भारतीय गणितज्ञ होते. त्यांची प्रतिभा अलौकिक होती. रामानुजन यांच्या ध्यानी-मनी-स्वप्नी सतत गणितच असे. झोपेतही बहुधा त्यांचा मेंदू गणिताचाच विचार करत असे. आणि म्हणूनच की काय कोण जाणे पण अनेकदा रामानुजन झोपेतून जागे होताच अतिशय अवघड अशी गणिती सूत्रे लिहून टाकत.

अशा या महान गणितज्ञाचा जन्म २२ डिसेंबर १८८७ रोजी तामिळनाडूतील तंजावर जिल्ह्यात झाला. वयाच्या सातव्या वर्षापर्यंतच त्यांनी अभ्यासात एवढी प्रगती दाखवली की त्यांना कुंभकोणमच्या माध्यमिक शाळेत दाखल करण्यात आले. त्यांच्या असामान्य बुद्धिमत्तेमुळे त्यांना या शाळेत शिष्यवृत्तीही मिळाली. माध्यमिक शाळेत असतानाच ते अनेक प्रमेये आणि गणिती सिद्धान्त सांगत आणि ते ऐकून त्यांचे शिक्षकही चकित होत.
रामानुजन यांचा पहिला संशोधनपर लेख इंडियन मॅथेमॅटिकल सोसायटीच्या नियतकालिकात १९११ साली छापून आला. त्यावेळी त्यांचे वय फक्त तेवीस वर्षांचे होते. या लेखामुळे जगाला त्यांच्या संशोधनाविषयी माहिती झाली आणि संशोधकांच्या वर्तुळात त्यांच्या नावाचा बोलबाला होऊ लागला. 

१९१३ साली रामानुजन यांनी केंब्रिज ट्रिनिटी कॉलेजच्या प्रो. हार्डी यांच्याशी पत्रव्यवहार सुरू केला. प्रो. हार्डी हे नामवंत गणितज्ञ असल्याने रामानुजन यांनी त्यांच्याकडून मार्गदर्शनाची अपेक्षा व्यक्त केली होती. त्यांचे पत्र वाचताच रामानुजन हे गणिताचे गाढे अभ्यासक आणि पहिल्या दर्जाचे गणितज्ञ आहेत, असे मत प्रो. हार्डी यांनी व्यक्त केले होते. लवकरच रामानुजनना इंग्लंडला जाण्यासाठी शिष्यवृत्ती मिळाली आणि ते १७ मार्च १९१४ रोजी इंग्लंडला जाण्यासाठी निघाले. १९१४ ते १९१७ या अवघ्या तीन वर्षांच्या काळात रामानुजननी बत्तीस संशोधनपर लेख लिहिले. १९१८ साली रॉयल सोसायटीने त्यांना आपले सदस्यत्व बहाल केले. त्यावेळी ते फक्त तीस वर्षांचे होते. त्यानंतर त्यांना केंब्रिजच्या ट्रिनिटी कॉलेजची फेलोशिप मिळाली. ही फेलोशिप मिळवणारे ते पहिले भारतीय होत.
१९१९ साली रामानुजन इंग्लंडमधून मायदेशी परत आले. त्यांच्या आयुष्याचे शेवटचे वर्ष हे अंथरूणालाच खिळून गेले. क्षयाची असाध्य व्याधी त्यांना जडली होती. वयाच्या अवघ्या तेहेतिसाव्या वर्षी – एप्रिल २६, १९२० रोजी – हे महान गणितज्ञ हे जग सोडून गेले. त्यांच्या निधनाने केवळ भारतीयांचीच नव्हे तर संपूर्ण गणिती विश्वाचीच अपरिमित हानी झाली.

 भाजपा नेते नितीन गडकरी यांच्या भाजपाध्यक्ष पदाच्या कारकीर्दीला नुकतीच दोनवर्षे पूर्ण झाली. त्यांनी आपल्या गेल्या दोन वर्षांच्या कारकीर्दीत देशभर दौरे करून भाजपाला नवसंजीवनी दिली, नवचैतन्य निर्माण केले. राष्ट्रीय स्तरावर आज गडकरींनी भाजपाला एका नव्या उंचीवर नेले आहे. येत्या काळातही ही चढती कमान चढतीच राहणार आहे! त्यांच्या अद्भुत कार्यशैलीचे फलित आपण पाहतच आहोत. त्यांच्या कल्पक नेतृत्वातून अनेक अभिनव उपक्रम भाजपाच्या वतीने राबविण्यात आले, राबविले जात आहेत. त्यांचे फलित येत्या निवडणुकांमध्ये प्राप्त होणार आहे. 
राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे सच्चे आणि हाडाचे स्वयंसेवक असलेले नितीन गडकरी यांनी तळागाळातल्या कार्यकर्त्यांमध्ये मिसळून त्यांच्यात ऊर्जा निर्माण केली. आज देशातील राजकारणात, महाराष्ट्राबरोबरच विशेषत: भाजपाशासित राज्यांत गडकरींनी अनेक दमदार सामाजिक, राजकीय, विकासाचे उपक्रम राबविले आहेत. राष्ट्रीय राजकारण, योजना, अर्थकारण, पक्षकार्य, विकासकाम, उद्योगक्षेत्र, तंत्रज्ञान आदींबाबत गडकरी यांचे चिंतन, योजना आणि धडाडी ही अनुकरणीय अशीच आहे. हाडाचा कार्यकर्ता काय असतो, हे नितीन गडकरी यांनी आपल्या आचरणातून सिद्ध करून दाखविले आहे.
सकारात्मक बेरजेचे राजकारण हा भाजपा नेते कै. प्रमोद महाजन यांचा हातखंडा होता. नितीन गडकरी यांनीही अशीच भूमिका घेत आपले कौशल्य वापरून भाजपा-शिवसेना-रिपाइं ही महायुती साकार केली आहे. नितीन गडकरी, शिवसेना नेते उद्धव ठाकरे, भाजपा नेते खा. गोपीनाथ मुंडे, रिपाइं नेते रामदास आठवले यांनी या महायुतीच्या माध्यमातून महाराष्ट्र राज्याचा सत्तेचा सोपान दृष्टिपथात आणला आहे. येत्या निवडणुकीत याचा मोठा फायदा होणार आहे.
गुजरातमध्ये नरेंंद्र मोदींच्या नेतृत्वाखाली भाजपाची जोरदार घोडदौड सुरूच आहे. कर्नाटकमध्येही माजी मुख्यमंत्री येदियुरप्पा यांच्या नेतृत्वाखाली चांगली घोडदौड सुरू होती, पण कॉंग्रेस आणि जनतादलाने अनेक खोटे आरोप करून भाजपाच्या विकास कार्यक्रमात खोडा घालण्याचा प्रयत्न केला. या स्थितीत गडकरींनी अतिशय परिपक्व भूमिका घेऊन कॉंग्रेसच्या राजकारणाला शह दिला आहे. बिहार, मध्य प्रदेश, छत्तीसगढ, हिमाचल प्रदेश, उत्तराखंड, झारखंड आदी राज्यांतही विकासगती अतिशय प्रभावी राहिली आहे. नितीन गडकरी अध्यक्ष झाल्यापासून अनुसूचित जाती, जमाती, असंघटित क्षेत्रांत कामगार संघटना उभी करून भारतीय जनता श्रमिक महासंघाचा भव्य कार्यक्रम केला. दिल्लीत झालेल्या या कार्यक्रमात १५ ते २० हजार कामगार उपस्थित होते. याशिवाय बुद्धिवाद्यांची संख्या वेगळीच. तसेच मध्य प्रदेशमध्ये आदिवासी विकासावर विशेष लक्ष केंद्रित केले. आदिवासी इलाख्यात सर्वत्र पोहोचण्याचा सतत प्रयत्न सुरूच आहे. ‘इंडिया व्हीजन २०२५’ या उपक्रमाचे नियोजन आणि रूपरेषा आता अंतिम टप्प्यात आली आहे. भाजपाकडे आता २७ कक्ष आणि प्रकोष्ट आहेत. उत्तम व पारदर्शी प्रशासनासाठी भाजपाशासित राज्यांतील कार्यालयांच्या पद्धती बदलल्या आहेत. नवे कार्यकर्ते, नागरिक यांना भाजपापर्यंत पोहोचविण्यात चांगले यश मिळत आहे.  या प्रयत्नात तरुणांमध्ये पोहोचण्यात नितीन गडकरी यांनी आघाडी घेतली आहे.
आता होऊ घालणार्‍या उत्तराखंड, पंजाब, उत्तर प्रदेश, गोवा या चारही राज्यांमधील निवडणुकांत नितीन गडकरी यांच्या नेतृत्वाचा करिश्मा दिसणारच आहे. भाजपाने  अंत्योदय, ग्राम, गरीब, कामगार, शेतकरी, तरुणवर्ग, उद्योग आणि आर्थिक मुद्दे यांना प्रधान्य दिले आहे. यामध्ये दारिद्ऱ्यनिर्मूलन, रोजगार निर्मिंती, शेती, ग्रामीण अर्थशास्त्र बदलवणे याला विशेष महत्त्व असून, गडकरी यांच्या विकासाच्या राजकारणाला हळूहळू चांगले यश मिळत आहे.  बिहारचा ११ टक्के जीडीपी पोहोचला. मध्य प्रदेश हे पूर्वी कॉंग्रेसच्या काळात अतिशय कमकुवत राज्य होते. ते ८.५ टक्क्यांवर पोहोचले आहे. अजून पुष्कळ गोष्टी सुधारण्याची इच्छाशक्ती गडकरी यांच्याजवळ आहे. गुड गव्हर्नन्सचा महामंत्र जपत भाजपाने ऊर्जा, दळणवळण, खाजगी, सार्वजनिक गुंतवणुकीला चालना देण्याचे धोरण स्वीकारले आहे. आज भाजपा कर्नाटकमध्ये शेतकर्‍यांना वीज मोफत देते आणि १ टक्कादराने कर्ज देते, तर मध्य प्रदेश ३ टक्के दराने कर्ज देते.
उत्तर प्रदेशासाठीही भाजपाजवळ अनेक चांगल्या योजना आहेत. उत्तर प्रदेशात नुसती पिकाची एक जात बदलली तर तेथील उत्पन्न ६ हजार कोटी रुपयांनी वाढेल, असा गडकरींना विश्‍वास आहे. ज्यादिवशी येथे भाजपाचे राज्य येईल तेव्हा  सिंचन आणि पाटबंधारे यांना केंद्र व राज्याच्या संयुक्त सूचीमध्ये आणले जाईल. तसे झाले तरच लोक पुन्हा एकदा गावाकडे जातील, अशी भूमिका भाजपाने घेतली आहे.
विकास कामांसाठी काम करण्याची मानसिकता हवी, प्रबळ इच्छाशक्ती हवी. ही इच्छाशक्ती असल्यास अडचणीतही विकासकामे चांगल्याप्रकारे करता येतात. याचा प्रत्यय नितीन गडकरी यांनी या आधीच भाजपाप्रणित रालोआ सरकारच्या काळात आणि महाराष्ट्रातील भाजपा-शिवसेना युतीच्या काळात दाखवून दिले आहे. बीओटीचा अतिशय प्रभावी आणि अनोख्या पद्धतीने उपयोग गडकरी यांनी केला. किंबहुना नितीन गडकरीच बीओटी तंत्राचे जन्मदाते आहेत. या तंत्राच्या माध्यमातून १६ हजार गावांत पक्के रस्ते करून दाखविले. मुंबईच्या उड्डाणपुलांसाठी भांडवली बाजारपेठेतून पैसा उभा केला. मुंंबई-पुणे द्रुतगती मार्ग, ठाणे-भिवंडी मार्ग तयार केला.
बर्‍याचदा नितीन गडकरी यांचा उल्लेख उद्योजक म्हणून केला जातो. गडकरी म्हणतात की, मी उद्योजक म्हणजे कारखानदार वगैरे नाही, तर बरीच एनजीओ चालवतो. त्यांचे पाच ऊर्जाप्रकल्प आहेत. तेथे आज ४ रुपये दराने वीज दिली जाते. पर्यावरण हवे, पण विकासदेखील हवा. असे असताना याचा समन्वय साधत गडकरींनी सौरऊर्जा प्रकल्पांकडे विशेष लक्ष देऊन सौरऊर्जा निर्मितीत मोठी आघाडी घेतली आहे. त्याचप्रमाणे बायोमासपासून वीज तयार केली जाते. असे अनेक उपक्रम नितीन गडकरी यांच्या कल्पक नेतृत्वातून फुलले आहेत, फुलू पाहत आहेत. या उपक्रमांच्या माध्यमातून गडकरींनी १० हजार लोकांना रोजगार दिला असून, पुढील वर्षी ४० हजार जणांना रोजगार देण्याचा त्यांचा मानस आहे.
आज देशात ५८ हजार कोटी रुपयांचे अन्न सडतेय. अशावेळी गरीब, बेरोजगारांची किमान उपासमार तरी होऊ नये म्हणून अन्न सुरक्षेअंतर्गत सुरक्षा दिली पाहिजे आणि सरकारने सबसिडी दराने जीवन जगण्यापुरते का होईना अन्न दिले पाहिजे, अशी गडकरी यांची भूमिका आहे. गरिबांना स्वस्त दरात अन्न दिले पाहिजे. भाजपाशासित छत्तीसगढ सरकार १ रुपया दराने तांदूळ देत आहे. त्याप्रमाणेच पंजाब, हरियाणातही गहू सडवण्याऐवजी तो गरिबांना मोफत द्या, अशी गडकरी यांची मागणी आहे. त्याचप्रमाणे इथेनॉल, जैविक इंधन, जलविद्युत प्रकल्प हे गडकरी यांचे जिव्हाळ्याचे विषय आहेत.
अटलजींच्या एनडीएच्या काळात केलेला कारभार, ग्रामसडक योजना, ऊर्जाप्रकल्प, किसान क्रेडिट कार्ड योजना केल्या. त्या काळात निर्यातीत मोठी वाढ झाली, विकासदर वाढला. भाजपाने जागतिक बँकेकडे गहाण पडलेले सोने पुन्हा देशात आणले. यात भाजपाची तत्त्वे, भूमिका आणि नितीन गडकरी यांच्यासारख्या अनेक नेत्यांचे कठोर परिश्रम व देशाप्रती प्रामाणिकपणे केलेल्या कार्याचे फलित असून, या विकासाच्या बळावर कॉंग्रेसने नंतरची कारकीर्द चालवली, पण स्वत: कोणत्याही नव्या योजना, उपक्रम राबवले नाहीत. त्याची फळे आज देश भोगतोय! फक्त भ्रष्टाचार आणि भ्रष्टाचारच शिल्लक राहिला आहे! भ्रष्टाचार, महागाई, काळा पैसा यांबाबत कॉंग्रेस निरुत्तर झाली आहे. टू-जी, कॉमनवेल्थ घोटाळा, आदर्श, लवासा अशा अनेक महाघोटाळ्यांमुळे कॉंग्रेसची विश्वासार्हता संपली आहे. अशा स्थितीत नितीन गडकरी यांचे नेतृत्व आणि भाजपा यांच्यावर जनतेची मोठी भिस्त आहे.
नितीन गडकरी यांनी अध्यक्षपदाची सूत्रे हातात घेतल्यापासून कार्यकर्त्यांना ‘लढा, आक्रमक व्हा’, हा मंत्र दिला. ‘राजकारण म्हणजे सत्ताकारण’ ही व्याख्या बदलली पाहिजे. ‘‘राष्ट्रवाद ही आमची प्रेरणा आहे. विकास आणि सुशासन ही मोहीम आणि अंत्योदय हे आमचे उद्दिष्ट असून, राष्ट्र प्रथम, नंतर पक्ष आणि नंतर मी असा क्रम असला पाहिजे’’, अशी भूमिका घेत गडकरी यांनी त्यांच्या अध्यक्षपदाच्या कारकीर्दीत मोठी मजल मारली आहे. यापुढेही प्रामाणिक प्रशासन, पारदर्शकता, विकासकामे कशी होतील? या प्रयत्नातून प्रभावी कामगिरी करीत गडकरी हे भाजपाला सत्तासोपानापर्यंत पोहोचवतील यात शंकाच नाही!